A Harfi İle Başlayan Atasözleri ve Kısa Anlamları 

1. Abanın kadri yağmurda bilinir.
   ➤ Bir şeyin değeri, ihtiyaç duyulduğunda anlaşılır.
2. Aba vakti yaba, yaba vakti aba gerek.
   ➤ Her şeyin kullanılacağı zaman farklıdır; zamanına göre değer kazanır.
3. Abdal ata binmiş, ya nasip demiş.
   ➤ İnsan elinden geleni yapar, sonucu kadere bırakır.
4. Abdal düğünden, çocuk oyundan usanmaz.
   ➤ Bazı kişiler eğlenceden bıkmaz; zevk peşindedir.
5. Abdalın karnı doyunca gözü yolda olur.
   ➤ İnsan bir isteğini giderince çabuk başka şeye yönelir.
6. Abdal tekkede hacı, Mekke’de bulunur.
   ➤ İnsanlar göründükleri yerde bile farklı rol alabilir; mecazî anlamda beklenmedik yerlerde bulunur.
7. Abdal tekkesini, derviş meyhanesini sever.
   ➤ Kendi tabiatına uygun olanı tercih eder.
8. Acele işe şeytan karışır.
   ➤ Aceleyle yapılan işler hatalı olur.
9. Acele giden ecele gider.
   ➤ Çok acele eden tehlikeye açık olur.
10. Acemi katır kapı önünde yük indirir.
    ➤ Tecrübesizler başlangıçta hata yapar.
11. Acemi nalbant kapı önünde nal çakar.
    ➤ Tecrübesi az olan, işin başında dikkat çeker; başarısızlığa işaret.
12. Aç aman bilmez.
    ➤ Aç olan kimse sabrı ve düşüncesi zayıflar.
13. Aç ayı oynamaz.
    ➤ İhtiyaçları karşılanmadan kimse eğlenmez veya üretken olmaz.
14. Aç doymam, tok acıkmam sanır.
    ➤ İnsan mevcut durumunu kalıcı sanır; şartlar değişince fark eder.
15. Aç tavuk kendini buğday ambarında sanır.
    ➤ İhtiyaç sahibi her şeyi kendi ihtiyarıyla ilişkilendirir.
16. Aç ne yemez, tok ne demez.
    ➤ Fakir her türlü sıkıntıya katlanır; zengin ise şikâyet eder.
17. Açın imanı olmaz.
    ➤ Zor durumdaki kişinin sabrı, inancı zayıflar.
18. Aç kurt koyunlara saldırır.
    ➤ İhtiyaç içindeki kişi tehlikeli hareketlerde bulunabilir.
19. Açık yaraya tuz basılmaz.
    ➤ Üzüntüyü artıracak davranışlardan kaçınılmalı.
20. Açık ağız aç kalmaz.
    ➤ İhtiyacını söyleyen bir şekilde yardım bulur.
21. Ağaç kökünden yıkılır.
    ➤ Sorunlar kökten gelirse kurum veya aile çöker.
22. Ağaç yaş iken eğilir.
    ➤ Küçük yaşta eğitim daha etkilidir.
23. Ağaç yaprağıyla gürler.
    ➤ Birlik ve beraberlik bir şeyi güçlendirir.
24. Ağaca çıkan keçinin dala bakan oğlağı olur.
    ➤ Çocuklar ebeveynlerini örnek alır.
25. Ağaca balta vurmuşlar, sapı bendendir demiş.
    ➤ Sorunlar genellikle içten kaynaklanır; suçluyu yakın çevrede arama.
26. Ağır giden yol alır.
    ➤ Sabırlı ve temkinli ilerleyen başarıya ulaşır.
27. Ağır taş yerinde ağırdır.
    ➤ Değerli şeyler kendi yerinde değerlidir.
28. Ağır işte akıllı kişi aranır.
    ➤ Zor işler tecrübeli ve akıllı kişiler gerektirir.
29. Ağır yiğit sözünden belli olur.
    ➤ Değerli insanlar davranışlarıyla belli olur.
30. Ağır kazan geç kaynar.
    ➤ Büyük ve sağlam olan işler zaman alır ama sağlam olur.
31. Ağır ol da molla desinler.
    ➤ Ciddiyet saygınlık getirir.
32. Ağırdan satan, pahalıya satar.
    ➤ Acele etmeyen daha iyi fiyat alır; sabır kazandırır.
33. Ağlamayan çocuğa meme verilmez.
    ➤ İsteğini dile getirmeyen yardım alamaz.
34. Ağlayan çocuğa meme verirler.
    ➤ İhtiyacını belli eden genellikle yardım görür.
35. Ağlama ölü için, ağla deli için.
    ➤ Anlamlı üzüntüler dışındakilere gösteri denir; mecazî.
36. Ağlatan gülenden arif gerek.
    ➤ Sıradan gülüşe aldanmamak gerekir; niyetleri bilmek önemli.
37. Ağlayan anadan gülen oğul doğmaz.
    ➤ Anne gerçek acıları hisseder; mecazî olarak fedakârlık vurgusu.
38. Ağlayanın malı gülene hayır etmez.
    ➤ Mağdur olanın malı, mutlu olana fayda vermez; bağlamdan bağımlı.
39. Ağrı dağını arayan eteğinde bulur.
    ➤ Zor şartlar arayan kişi bedelini öder.
40. Ağrıya göre ilaç verilir.
    ➤ Soruna göre çözüm uygulanmalı.
41. Ağılda oğlak doğsa ovada otu biter.
    ➤ İyi bakılan şeyler iyi sonuç verir; ortamın etkisi büyüktür.
42. Ağız yediğini, el işlediğini gizlemez.
    ➤ Yapılan iş ve konuşmalar gizli kalmaz; iz bırakır.
43. Ağızdan çıkan söz geri alınmaz.
    ➤ Söylenenin sorumluluğu vardır; dikkatli konuş.
44. Ah alan onmaz.
    ➤ Birine kötülük eden çoğu zaman zarar görür (ah: dua/beddua anlamında).
45. Ahmak iti yol kocatır.
    ➤ Akılsız kişi çevresini de bozar.
46. Ahmak misafir ev sahibini ağırlar.
    ➤ Konuk başına bela olabilir; mecazî.
47. Ak akçe kara gün içindir.
    ➤ Birikim zor günler içindir.
48. Ak koyunun kara kuzusu da olur.
    ➤ İyiler arasında da kötü olan çıkar.
49. Ak koyun kara kuzu doğurur.
    ➤ Bazen beklenmedik sonuçlar olur; aile içi farklılıklar olur.
50. Akıl akıldan üstündür.
    ➤ Başkasının fikrini almak faydalıdır.
51. Akıl yaşta değil baştadır.
    ➤ Akıl ve olgunluk yaşla değil düşünceyle ilgilidir.
52. Akıllı düşman, akılsız dosttan yeğdir.
    ➤ Düşman bile akıllıysa zararı azdır; akılsız dost tehlikelidir.
53. Akıllı sırdaşı, akılsız düşmandan yeğdir.
    ➤ Güvenilir ve akıllı kişi, zarardan daha iyidir.
54. Akıllı söyleyinceye kadar deli çoğunu söyler.
    ➤ Düşünmeden davranan zararlı olur; sabır önemlidir.
55. Akıllı köprüden geçerken suyun derinliğini ölçer.
    ➤ Tedbirli davranan önlemini alır.
56. Akşamın hayrından sabahın şerri iyidir.
    ➤ İş sabaha bırakılmamalı; zamanlamanın önemi.
57. Akşam ola hayrola.
    ➤ Geleceğe umutla bak; bugünü fazla büyütme.
58. Akşamdan kalma sabah sarhoşu.
    ➤ Önceki hatalar ertesi günü etkiler.
59. Al malını, sat malını, otur evinde say malını.
    ➤ Akıllı ticaretle mal korunur.
60. Al elmaya taş atan çok olur.
    ➤ Herkes değerli şeye laf atar veya kıskanır.
61. Al elmaya kurt düşer.
    ➤ En güzel şeylerin bile kusurları olabilir.
62. Alışırsan kudurursun.
    ➤ Kötü alışkanlıklar insanı daha zararlı hale getirir.
63. Alışmış kudurmuştan beterdir.
    ➤ Kötü alışkanlıklara sahip kişi daha tehlikelidir.
64. Alma mazlumun ahını, çıkar aheste aheste.
    ➤ Zulmeden er geç cezasını bulur.
65. Altın anahtar her kapıyı açar.
    ➤ Para çoğu engeli aşar.
66. Altın eşik, taş basamak.
    ➤ Görkem bazen aldatıcıdır.
67. Altın yerde paslanmaz.
    ➤ Gerçek değeri koşullardan etkilenmez.
68. Altın yere düşmekle değerinden bir şey kaybetmez.
    ➤ Değerli şey zor durumda bile değerini korur.
69. Altın altındır, pul olsa da.
    ➤ Gerçek değer her zaman değerlidir.
70. Altın tas içindeki su kir tutmaz.
    ➤ Kaliteli şey kirden etkilenmez; mecazî.
71. Ar büyüktür, açlık öldürür.
    ➤ Onur önemlidir ama açlık daha güçlüdür; temel ihtiyaçlar önceliklidir.
72. Arı bal alacak çiçeği bilir.
    ➤ Akıllı kişi faydalı kaynakları bilir.
73. Arı bal yapar, sırtı yere bakar.
    ➤ Çalışan kişiye zor görünür ama sonucu alınır.
74. Arı kovanını karıştıran balını bulamaz.
    ➤ Ortamı karıştıran fayda elde edemez.
75. Arı işte, bal orada.
    ➤ Emek varsa karşılığı vardır.
76. Arı yavrusu küçük olur ama iğnesi büyük olur.
    ➤ Küçük görünenin etkisi büyük olabilir.
77. Arife tarif gerekmez.
    ➤ Olanı anlamak için gösterim gerekmez; açıklama gerekmez.
78. Armut dibine düşer.
    ➤ Çocuk genellikle ebeveynine benzer.
79. Armut piş ağzıma düş deme.
    ➤ Başarı için bekleme; çaba gerek.
80. Armut dalının dibine düşer.
    ➤ Benzer anlamda; çocuk ebeveynine benzer.
81. Armutla elma bir sepette olmaz.
    ➤ Uyuşmayan şeyler bir arada tutulmaz.
82. Arpa eken buğday biçmez.
    ➤ Yanlış yatırım doğru sonuç vermez.
83. Aslan yatağından belli olur.
    ➤ Düzeni ve çevresi kişiyi gösterir.
84. Aslan yattığı yerden belli olur.
    ➤ Kişinin düzeni, karakterini gösterir.
85. Asıl azmaz, bal kokmaz.
    ➤ Gerçekliyse kendi değerini belli eder; sahte olan ortaya çıkar.
86. Aslı bozuk olanın nesli de bozuk olur.
    ➤ Temeli bozuk şeyler devam eder.
87. Aslan postundan belli olur.
    ➤ Dış görünüş bazen içi gösterir (olumlu/olumsuz bağlamda).
88. At alan Üsküdar’ı geçti.
    ➤ İş çoktan yapılmış, artık geri dönüş yok.
89. At ayağına göre kişner.
    ➤ İnsan veya hayvan durumuna göre davranır.
90. At arabanın önünde gitmez.
    ➤ İşlerin sırası önemlidir; düzenine göre yapılmalı.
91. At beslenirken, kız istenirken.
    ➤ İşlerin uygun zamanı vardır.
92. At binicisine göre kişner.
    ➤ İnsan çevresiyle uyumlu olur; lider etkisi.
93. At binicisini tanır.
    ➤ Tecrübe ve ilişki birbirini gösterir.
94. Atın iyisine doru, yiğidin iyisine deli derler.
    ➤ İyi olanı küçümseyenler olur; farklı değer yargıları.
95. Atın ölümü arpadan olsun.
    ➤ Ölümün sebebi bile istenen bir şey olsun (mecaz).
96. At ölür meydan kalır, yiğit ölür şan kalır.
    ➤ İsim ve şan, kişinin ölümünden sonra kalır.
97. At sahibine göre kişner.
    ➤ Varlık sahibiyle özellikleri uyumludur.
98. Atını seven tez biner.
    ➤ İlgilenen hızlıca faydalanır.
99. Atın ölüsü itin ağzında.
    ➤ Değerini yitirmiş şeyin kıymeti yoktur.
100. Atını seven çelimsiz bırakmaz.
     ➤ Sevgi ve ilgi emek ister.
101. Atı sağlam kazığa bağla.
     ➤ Önlem al; önemli işlerde temkinli ol.
102. Atla gelen kervan geçer.
     ➤ Hızlı ve güçlü destek işleri kolaylaştırır.
103. Atla it bir olmaz.
     ➤ Farklı şeyleri aynı kategoriye koyma.
104. Atsız yiğit olmaz.
     ➤ Yalnız başına başarı zor; destek gerek.
105. At var meydan yok, meydan var at yok.
     ➤ Kaynakla fırsat bazen uyumsuz olur.
106. At, avrat, silah — yiğidin üç emaneti.
     ➤ Geleneksel olarak erkeğin değer verdiği üç şey.
107. At yediğini, er dediğini unutmaz.
     ➤ Deneyim ve öğretiler kalıcıdır.
108. At yemini, yiğit yeminini unutmaz.
     ➤ Söz ve yeminin önemi büyüktür.
109. At yolda, er meydanda belli olur.
     ➤ Niyet ve yetenek gerçek durumlarda ortaya çıkar.
110. Atı alan Üsküdar’ı geçti.
     ➤ (Tekrarı) İşin artık geri dönüşü yok.
111. Atın iyisine doru, yiğidin iyisine deli derler.
     ➤ (Tekrar varyant) Farklı bakış açıları.
112. Atın ölümü arpadan olsun.
     ➤ (Tekrar) Ölüm sebebi arzu edilir nitelikte olsun.
113. At ölür meydan kalır, yiğit ölür şan kalır.
     ➤ (Tekrar) Şan ve itibarın kalıcılığı.
114. Atın ölüsü arpa kokar.
     ➤ Değer kaybı sonrası bile bazen küçük bir değeri olur.
115. Atın ölüsü itin ağzında.
     ➤ (Tekrar) Değersizleşme durumu.
116. Atı alan Üsküdar’ı geçti.
     ➤ (Tekrar) Geri dönüşün imkânsızlığı.
117. At yemini, yiğit yeminini unutmaz.
     ➤ (Tekrar) Sözün kalıcılığı.
118. At binicisine göre kişner.
     ➤ (Tekrar) Uyum ve etkileşim.

 

Not: Bazı atasözleri farklı kaynaklarda hafifçe değişik şekillerde geçer; bu nedenle aynı atasözü farklı kelime varyantlarıyla listede birden fazla kez yer almış olabilir. Yukarıdaki liste, kaynaklarda sıkça rastlanan form ve anlamlarını kapsayacak şekilde düzenlendi.